Terminy „autoklaw” i „sterylizator” są używane zamiennie i oznaczają to samo. Termin „autoklaw” jest stosowany głównie w laboratoriach, natomiast termin „sterylizator” jest częściej używany w kontekście zastosowań medycznych i farmaceutycznych.
Terminy „autoklaw” i „sterylizator” są używane zamiennie i oznaczają to samo. Termin „autoklaw” jest stosowany głównie w laboratoriach, natomiast termin „sterylizator” jest częściej używany w kontekście zastosowań medycznych i farmaceutycznych.
Czym jest autoklaw?
Skuteczny autoklaw lub sterylizator musi zawierać suchą parę nasyconą. Aby to osiągnąć, należy usunąć powietrze zarówno z ładunku, jak i z komory, co można zrealizować na wiele sposobów. Usuwanie powietrza z ładunków o dużej masie i małej powierzchni (tj. składających się głównie z obszarów stałych, zawierających niewiele kieszeni powietrznych lub niezawierających ich wcale, takich jak pożywki w butelkach) wymaga niewielkiego nakładu, a proces ten można ułatwić poprzez automatyczne odpowietrzanie. W tym przypadku powietrze może opuszczać komorę przez otwór wentylacyjny w miarę napływu pary do komory – zarówno z wbudowanego źródła (przemieszczanie w górę), jak i z zewnętrznego źródła (przemieszczanie w dół) – przy czym otwór wentylacyjny zamyka się dopiero po całkowitym usunięciu powietrza z komory. Metodę tę można dodatkowo udoskonalić poprzez zastosowanie „swobodnego przepływu pary” (Freesteaming), polegającego na pozostawieniu otworu wentylacyjnego otwartego przez określony czas. Burzliwy strumień pary przepływa następnie przez otwór wentylacyjny, wypychając wszelkie uwięzione powietrze z autoklawu. W przypadku trudniejszych do sterylizacji ładunków zawierających liczne pęcherzyki powietrza, takich jak owinięte narzędzia lub tkaniny, niezbędna jest skuteczniejsza metoda usuwania powietrza.
Zdecydowanie najskuteczniejszym sposobem usuwania powietrza jest system próżniowy, w którym przed wprowadzeniem pary w komorze wytwarza się próżnię, co pozwala usunąć większość powietrza przed rozpoczęciem swobodnego przepływu pary i/lub pulsacji próżniowej. Po usunięciu całego powietrza z ładunku i komory temperatura wewnątrz zbiornika wzrośnie wraz z ciśnieniem, aż do osiągnięcia wstępnie wybranej temperatury. Aby osiągnąć typową temperaturę sterylizacji wynoszącą 121°C lub więcej, ciśnienie pary musi wynosić co najmniej 1,1 bara G. Ponieważ stosowane ciśnienia przekraczają 0,5 bara G, zespół autoklawu klasyfikowany jest jako układ ciśnieniowy i musi być zaprojektowany zgodnie z rygorystycznymi normami technicznymi, takimi jak PED97/23EC/PD5500/ASME itp.
Osiąganie wymaganej temperatury w komorze jest możliwe na kilka sposobów:
- Para wodna może być wprowadzana do komory za pomocą wewnętrznego źródła pary, takiego jak wbudowany generator pary ze stali nierdzewnej, który może być zamontowany wewnątrz obudowy autoklawu lub dostarczony jako oddzielne urządzenie zewnętrzne w przypadku większych autoklawów.
- Niektóre laboratoria lub szpitale dysponują własnym bezpośrednim źródłem pary na miejscu, z którego para byłaby w podobny sposób wprowadzana do komory.
- W niektórych autoklawach grzejniki są wbudowane w podstawę komory, a woda jest podgrzewana do momentu wrzenia i wytworzenia pary.
Główną zaletą stosowania generatora pary (lub metody bezpośredniego doprowadzania pary) jest to, że czasy cyklu mogą być znacznie krótsze, ponieważ para jest natychmiast dostępna. W podstawowych autoklawach wodę uzupełnia się ręcznie, wlewając ją do zbiornika, natomiast niektóre autoklawy są podłączone do bezpośredniego źródła wody, a poziom wody jest utrzymywany automatycznie. Niektóre mniejsze urządzenia firmy Astell są dostępne z wbudowanym zbiornikiem na wodę, który po napełnieniu pozwala na wykonanie do 20 cykli z rzędu przed koniecznością uzupełnienia. W zastosowaniach związanych z centralną sterylizacją (CSSD) wymagana jest para sucha nasycona o znanej zawartości składników suchych i gazów niekondensujących się, np. w Wielkiej Brytanii – para o parametrach mieszczących się w specyfikacji określonej w normie HTM2010.
Po osiągnięciu żądanej temperatury przez wymagany czas dopływ pary zostanie wstrzymany poprzez odcięcie zasilania grzejników lub odcięcie dopływu pary. W ten sposób temperatura i ciśnienie będą stopniowo spadać. W urządzeniach wyposażonych w układ próżniowy można wykorzystać pompę próżniową do usunięcia pary (tj. w przypadkach, gdy wymagane jest osuszenie).
Przejdź do następnego tematu: Czym jest sterylizacja?
Przejdź do poprzedniego tematu: Jaka jest różnica między autoklawami pionowymi a poziomymi?
