Sterilisatie kan worden gedefinieerd als de statistisch volledige vernietiging van alle micro-organismen, met inbegrip van de meest resistente bacteriën en sporen.
Sterilisatie kan worden gedefinieerd als de statistisch volledige vernietiging van alle micro-organismen, met inbegrip van de meest resistente bacteriën en sporen.
Dit is een toestand die moeilijk te bereiken en moeilijk aan te tonen is. Hoewel er talrijke chemische stoffen – zowel anorganische als organische – bestaan die micro-organismen doden, zijn deze mogelijk niet volledig effectief en kunnen zij ongewenste of giftige residuen achterlaten.
Ultraviolette en ioniserende straling zijn eveneens effectieve biociden, die het DNA verstoren of wijzigen om replicatie te voorkomen, maar ultraviolette straling levert niet de effectieve resultaten en eenvoudige validatie op die sterilisatie met vochtige warmte (stoom) kan bieden. Indien steriliteit een absolute vereiste is, wenden hedendaagse wetenschappers zich, net als hun voorgangers, tot stoom.
Micro-organismen worden doorgaans actiever naarmate de temperatuur van hun omgeving stijgt; de meeste, maar niet alle, sterven bij temperaturen boven 80 °C. In het geval van prionen liggen de vereiste temperatuur en tijd voor deactivering veel hoger. Stoommoleculen condenseren op koelere micro-organismen en dragen 2500 joule per gram stoom over, waardoor de micro-organismen zeer efficiënt worden verwarmd tot de temperatuur waarbij zij worden vernietigd. Andere verwarmingsmethoden hebben te kampen met de veel lagere warmteoverdracht van hete, droge gassen en grenslaageffecten, die de micro-organismen kunnen isoleren en beschermen.
Voor een maximaal effect moet de stoom verzadigd zijn; deze toestand, evenals de temperatuur en druk van de stoom, kunnen eenvoudig worden gecontroleerd, waardoor gemakkelijk kan worden aangetoond dat sterilisatie heeft plaatsgevonden. Door gebruik te maken van stoomsterilisatietechnieken kan een hoge mate van steriliteit worden bereikt en het meest gangbare apparaat dat in laboratoria en ziekenhuizen wordt gebruikt, is de stoomsterilisator of autoclaaf.
Lees ons technisch artikel voor meer informatie over de verschillen tussen sterilisatie door middel van warmte, chemicaliën, straling en steriele filtratie.
Bekijk het volgende onderwerp: Wat is het verschil tussen kalibratie en validatie?
Bekijk het vorige onderwerp: Hoe werkt een autoclaaf?
